Tình trạng bạo hành gia đình, ly hôn do bạo hành gia đình mà nạn nhân chính thường là phụ nữ đang có xu hướng tăng cao ở nhiều tỉnh, thành phố trong cả nước, trong đó có Bà Rịa-Vũng Tàu. Đâu là nguyên nhân chính? Các thành viên trong gia đình, đặc biệt là người phụ nữ, cần có sự hiểu biết, nhận thức, thái độ và hành động như thế nào để xây dựng gia đình hạnh phúc, ngăn chặn bạo hành? Phóng viên báo Bà Rịa-Vũng Tàu đã có cuộc trao đổi với Tiến sĩ Huỳnh Văn Sơn, Trưởng khoa Tâm lý học trường Đại học Sư phạm TP. Hồ Chí Minh, về những vấn đề liên quan như sau.

* Hiện nay, tình trạng bạo hành gia đình đang là vấn đề nhức nhối của xã hội. Theo Tiến sĩ, đâu là nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này?

- Bạo hành gia đình xuất phát từ vấn đề tư tưởng và quan niệm của một số người đàn ông. “Trọng nam khinh nữ”, “vợ tôi tôi đánh”, “chuyện nhà ai nấy sáng”… là những điều vẫn còn tồn tại trong suy nghĩ của không ít người dân Việt Nam.

Tư tưởng cam chịu của nhiều phụ nữ cũng là nguyên nhân khiến bạo hành gia đình gia tăng. Họ cho rằng chuyện nhà nên giải quyết êm thấm, không nên làm ầm ĩ. Không ít phụ nữ vẫn cho rằng: ổng là chồng mình, có “nặng tay, nặng chân” chút xíu cũng không sao, gắng mà chung sống vì con cái, vì tổ ấm của mình.

Vấn đề bạo hành gia đình còn tồn tại một phần do việc tuyên truyền về Luật Hôn nhân gia đình chưa sâu và chưa đủ, chế tài xử phạt vẫn chưa nặng. Luật Phòng chống bạo lực trong gia đình bắt đầu có hiệu lực từ 1-7-2008 nhưng vẫn chưa đến được một cách trọn vẹn và đầy đủ với người dân.

Tuy vậy, cũng không bỏ qua những trường hợp ngược lại là vợ bạo hành chồng. Điều này cũng bắt đầu do “cái tôi” quá lớn của con người. Chính “cái tôi” sắc nhọn đẩy người phụ nữ đi đến những hành động thái quá, xuất phát từ những cơn giận bùng phát.

* Tiến sĩ có thể phân tích cụ thể các kiểu bạo hành trong gia đình và hệ quả của chúng?

- Có nhiều kiểu bạo hành gia đình, nhưng về cơ bản có những loại bạo hành sau: bạo hành thân thể, bạo hành tinh thần, bạo hành tài chính – kinh tế, bạo hành tình dục...

Hậu quả của các kiểu bạo hành này đều để lại những vết thương không nhỏ trong đời sống của mỗi người. Đó là những nỗi đau trên thể xác, những nỗi ám ảnh về tinh thần. Không ít trường hợp đã bị những thương tổn về thể xác rất sâu nặng, bị thương tật vĩnh viễn, có những người bị stress, trầm cảm và nhiều vấn đề khác về mặt tâm lý.

Dưới góc độ xã hội, bạo hành gia đình đã dẫn đến hiện tượng bất ổn về mặt xã hội. Bên cạnh đó, một số vấn đề khác của xã hội như những giá trị nhân văn, những chỉ số của hạnh phúc, những vấn đề có liên quan đến con người cũng bị ảnh hưởng không nhỏ.

* Quan niệm lấy chồng “may nhờ, rủi chịu” và sự tự ti, lệ thuộc, không dám ly hôn đã đẩy không ít phụ nữ đến tình cảnh thương tâm: bị đánh đập dã man, bị làm nhục, bị giết một cách tàn bạo… Hoặc cá biệt có trường hợp “tức nước vỡ bờ”, người phụ nữ phản kháng đến mức làm chết chồng. Cả hai cách ứng xử trên đều có kết cục bi kịch. Vậy theo tiến sĩ, người phụ nữ cần có thái độ và hành động như thế nào?

- Trước hết, việc tôn trọng luật pháp và tôn trọng quyền của con người phải được thực thi. Nếu mọi thứ đều được tôn trọng thì những vấn đề khác có liên quan sẽ được bình ổn ngay từ đầu. Việc lập gia đình vội vàng do thiếu sự cân nhắc, nghĩ suy, việc yêu cuồng - sống vội, sống gấp – sống tạm và hôn nhân mai mối – không tình yêu đã làm cho tình hình bạo hành gia đình trở nên sâu sắc. Mặt khác, cũng không ít trường hợp bạo hành - bạo lực do người phụ nữ không biết vun vén khéo công việc hay có những thói quen xấu trong đời sống gia đình. Vì thế, người phụ nữ phải chú ý đến sự ứng xử có chừng mực trong đời sống hàng ngày. Từ công việc ở cơ quan đến những công việc gia đình hay các chức năng khác nhau của người mẹ - người vợ đều được thực hiện một cách rõ ràng và minh bạch thì chắc chắn vấn đề bạo hành gia đình sẽ ít có cơ hội diễn ra.

Quan trọng hơn người trong cuộc phải thể hiện thái độ cương quyết, không thể đồng thuận với hành động bạo hành của người chồng. Nếu người chồng bạo hành thì sự phản kháng thông minh của người vợ không phải là năn nỉ mà hãy phân tích và khẳng định một cách rõ ràng, cương quyết thông tin với gia đình, khu phố, phường xã và nếu cần thì phải tố cáo ngay lập tức.

* Tình trạng bạo hành gia đình gia tăng còn tác động xấu đến tâm lý, kể cả các cô gái đang trong độ tuổi lập gia đình. Tiến sĩ có lời khuyên nào để họ có thể chủ động tìm được người chồng tốt, sớm nhận ra những biểu hiện bạo hành, nguy hiểm của người họ định gắn bó suốt đời để kịp thời tránh xa?

- Để có thể nhận ra những biểu hiện bạo hành cần quan tâm đến tính cách và khí chất của đối tượng. Quá nóng tính, quá cục cằn, quá vội vã... là những điều sẽ dễ dàng làm bạn với những hành động bạo hành nảy sinh về sau.

Chủ động tìm kiếm người chồng tốt cần quan tâm đến cách cư xử của đối tượng với những người xung quanh. Quá mức cho phép với bạn bè, quá vô tâm với người khác… sẽ không phải là những tính cách tốt cho một người biết lắng nghe, biết chia sẻ. Hơn thế nữa, cần lập gia đình với người mình cảm thấy tin tưởng, hiểu biết lẫn nhau và điều quan trọng là phải có sự hy sinh cho nhau. Lẽ đương nhiên, căn nguyên của vấn đề chính là tình yêu chân thành và thân thiết.

* Xin cảm ơn tiến sĩ!

   
(Theo Báo Bà Rịa Vũng Tàu)